EPR (Extended Producer Responsibility) คือหลักการที่กำหนดให้ ผู้ผลิตและผู้นำเข้า ต้องรับผิดชอบต่อสินค้าและบรรจุภัณฑ์ของตนเอง ตลอดวงจรชีวิต
ตั้งแต่
การออกแบบ → การผลิต → การจำหน่าย → การเก็บคืน → การรีไซเคิลหรือกำจัด
เป้าหมายคือ ลดขยะ เพิ่มการใช้ซ้ำ และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
ผู้ผลิตมี 2 ทางเลือกหลัก
IPR: รับผิดชอบเองทั้งหมด (ออกแบบ เก็บคืน รีไซเคิล)
PRO: มอบหมายให้องค์กรกลางจัดการแทน
โดยหน้าที่หลักของผู้ผลิตคือ
ขึ้นทะเบียน
จัดทำและดำเนินแผน EPR
เก็บข้อมูลและรายงานผลต่อรัฐ
คลังคำศัพท์
ในความเป็นจริง EPR คือ ความรับผิดชอบทั้งห่วงโซ่ ตั้งแต่
ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ (ออกแบบให้รีไซเคิลได้)
ผู้ผลิตสินค้า
ผู้จำหน่าย (ช่วยตั้งจุดรับคืน)
ผู้บริโภค (คัดแยกตั้งแต่ต้นทาง)
ผู้รวบรวม
โรงงานรีไซเคิล
และต้องเน้นย้ำว่า หากขาดส่วนใดส่วนหนึ่งไป EPR จะไม่สมบูรณ์
บรรจุภัณฑ์ยุคใหม่ใช้วัสดุหลายชนิดติดกัน รีไซเคิลยาก
ดีไซน์เน้นสวยงาม แต่ไม่คิดถึงปลายทาง
ใช้ครั้งเดียวทิ้ง อายุใช้งานสั้น
ผู้บริโภคไม่คัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง
ผลคือ ขยะบรรจุภัณฑ์จำนวนมาก ไม่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้จริง
หลายประเทศในเอเชียเริ่มใช้ EPR แล้ว เช่น
ไต้หวัน เกาหลีใต้ อินเดีย อินโดนีเซีย และเวียดนาม (บังคับใช้แล้วปี 2567)
ประเทศไทยอยู่ระหว่างการยกร่าง
พ.ร.บ. การจัดการบรรจุภัณฑ์อย่างยั่งยืน
📅 คาดว่า บังคับใช้ปี 2570
สาระสำคัญของกฎหมายคือ
ผู้ผลิต/ผู้นำเข้าต้องรับผิดชอบบรรจุภัณฑ์ที่กำหนด
มีค่าธรรมเนียม EPR Fee
บรรจุภัณฑ์ที่ออกแบบตามหลัก Eco-design จะมีภาระน้อยกว่า
บรรจุภัณฑ์ “ชนิดเดียวกัน” แต่
วัสดุต่าง / โครงสร้างต่าง → ค่าธรรมเนียมต่างกัน
การออกแบบเพื่อรีไซเคิลได้ง่าย = ลดต้นทุนระยะยาว
EPR ไม่ใช่แค่กฎหมาย แต่คือ กติกาธุรกิจใหม่
ปรับการออกแบบสินค้าและบรรจุภัณฑ์ให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
เตรียมข้อมูลบรรจุภัณฑ์ที่ใช้จริง (ชนิด วัสดุ ปริมาณ)
ศึกษา Life Cycle Assessment (LCA)
ติดตามกฎหมายและเข้าร่วมโครงการเตรียมความพร้อม
สื่อสารทั้ง Supply Chain ให้ขยับไปพร้อมกัน
ผู้ที่เริ่มก่อน = ได้เปรียบก่อน
